Shiatsu is gericht op het behandelen van de energiebanen van het lichaam, ook wel de meridianen genoemd. Tijdens de studie Shiatsu leren we over de werking van deze meridianen. Er zijn twaalf meridianen die we bestuderen, en iedere meridiaan is gekoppeld aan een orgaan of andere lichaamsfunctie. Je zou ze kunnen zien als expressies van levensenergie. Ze vormen routes over het lichaam waar levensenergie doorheen stroomt. Deze energie wordt in de Shiatsu Ki genoemd. Gezamenlijk vormen de meridianen een intelligent netwerk dat door het hele lichaam heen loopt. Een geoefende Shiatsu therapeut is in staat om de Ki door de meridianen te voelen stromen en te beïnvloeden. Door de doorstroming van de meridianen te bestuderen kunnen we iets leren over de gesteldheid van de betreffende organen en lichaamsfuncties. Volgens de Oosterse geneeskunde zijn lichaam en geest van de mens als één. Dat betekent dat lichamelijke, emotionele en geestelijke ontwikkelingen elkaar voortdurend beïnvloeden. De meridianen reflecteren daarom dan ook niet alleen de gesteldheid van onze organen, maar tevens van ons hele wezen. Onze geest, onze emoties en de manier waarop we functioneren in onze wereld behoren hier ook aan toe. Meridianen zijn dus expressies van functies, die niet alleen gaan over ons lichaam, maar die tevens gaan over het leven zelf in al haar verschijningsvormen. In de Oosterse geneeskunde is dan ook vooral de mens in relatie tot van belang. Oorzaken en gevolgtrekkingen spelen een minder grote rol. De focus ligt niet op het gebrek of op de ziekte, of op het achterhalen en bestrijden van de oorzaken daarvan, maar op de onderlinge relaties: Op de doorstroming van de levensenergie in de meridianen.
Meridianen: fictie of werkelijkheid?
Tijdens onze studie Shiatsu leren we om de levensenergie die door de meridianen stroomt waar te nemen en te beïnvloeden. Wanneer je de energie, ook wel Ki genoemd, voor het eerst leert voelen stromen door een meridiaan, dan is dat een heel bijzonder moment. Het gevoel is er dan ineens zo duidelijk; het is bijna niet voor te stellen dat je het nog nooit eerder hebt gevoeld. En natuurlijk merkt ook de ontvanger van de Shiatsu therapie het ontspannende effect daarvan. Maar toch valt er feitelijk gezien helemaal niets te bewijzen aan de meridianen theorie. De energieën die stromen door de meridianen zijn niet wetenschappelijk waarneembaar. Eigenlijk zijn het niet meer dan associaties, die we zelf hebben gecreëerd. Ze bestaan niet onafhankelijk van degene die ze in beschouwing neemt.
Omdat de meridianen niet feitelijk bestaan, zou je ze kunnen zien als ficties waarmee we dingen in een ander daglicht kunnen beschouwen. En ook al zijn ficties niet feitelijk, toch kunnen ze heel krachtig zijn. Wat als we met onze manier van waarnemen, onze werkelijkheid kunnen beïnvloeden? Is er dan eigenlijk wel zo’n eenduidige splitsing tussen fictie en feit? Wat als hoe we waarnemen bepaalt wat we zien? Wat zegt dat dan over hoe dingen werkelijk zijn? Het zegt ons dat de verhalen die we vertellen over onszelf een grotere invloed hebben dan we denken. En dat geldt ook voor de beelden en de metaforen die we gebruiken.
“Whether you can observe a thing or not, depends on the theory you use. It is the theory that decides what can be observed.”
Albert Einstein
De kracht van een goede metafoor
Verhalen en metaforen kunnen ons op andere manieren laten kijken naar de werkelijkheid. Binnen de Oosterse geneeskunde zijn er verschillende metaforen die worden gebruikt om de wereld mee te begrijpen. De bekendste metafoor uit de Oosterse filosofie is waarschijnlijk die van YinYang. Oorspronkelijk is YinYang één woord. Dingen bestaan bij de gratie van dat wat ontvangt (Yin) en dat wat geeft (Yang). Deze twee zijn altijd met elkaar verbonden en je kunt ze niet los van elkaar zien. Samen vormen zij de werkelijkheid. Tijdens de studie Iokai Shiatsu leren we ook over de Vijf Fasen theorie, ook wel de Vijf Elementen theorie genoemd. Deze heeft wat weg heeft van de Vier Elementen theorie van Aristoteles, die in de Griekse oudheid werd gebruikt om fenomenen in de wereld te omschrijven. In de Vijf Fasen theorie worden natuurlijke verschijnselen zoals het weer en de seizoenen, in verband gebracht met kleuren, vormen, geuren, smaken, geluiden, organen, karaktereigenschappen, en meer. Daarnaast leren we over de mythe van de Gele Keizer, waarbij de keizer en zijn rijk worden gezien als metafoor voor de werking van het menselijk lichaam. De mythe van de Gele Keizer is een van de alleroudste bewaard gebleven medische teksten uit China. Al deze metaforen en verhalen die we leren tijdens onze studie, helpen ons om op andere manieren te kijken en te beschouwen. En de manieren waarop we kijken en beschouwen, bepalen mede hoe we mensen kunnen helpen.
Maar wat Shiatsu zo bijzonder maakt is dat het bij het geven van Shiatsu uiteindelijk helemaal niet gaat over beelden, metaforen of verhalen. Het is in die zin heel erg ‘down to earth’. Binnen de Shiatsu is de gesteldheid van het menselijk lichaam een metafoor voor het leven zelf. Eigenlijk zijn Shiatsu therapeuten verhalenvertellers zonder woorden, die dus eigenlijk niet zo veel te zeggen hebben. Want het lichaam vertelt zijn eigen verhaal; dat verhaal is het leven zelf. En dat verhaal mag vloeien.